أبو الحسن الشعراني
342
پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)
لكن يجب عليه التحرّز من الفساد و تدلّ عليه الآية ، اذ نهى فيها عن تبدّل الخبيث بالطيّب لا تبدّل شيء بمثله و لا يجوز تبدّل الطيّب بالأطيب ، لأنّه بالنسبة إليه خبيث . « 1 » وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتامى فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ . . . « 2 » مؤلف : و اگر مىترسيد - أى اولياى يتامى - آنكه عدل نكنيد و راستى نورزيد در اموال يتيمان ، يعنى اگر مىدانيد بعد از تزوج به ايشان اداى رعايت حال ايشان بر وجه عدالت نخواهيد كرد ، پس نكاح كنيد آنچه شما را خوش آيد و موافق طباع شما باشد از زنان ديگر ، يعنى غير يتامى كه حلال باشد مر شما را ، يعنى غير محرّماتى كه در كريمهء حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ مذكورند . مرحوم شعرانى : اين ترجمهء مؤلف بهترين وجه در تفسير آيه ، بلكه معيّن است ؛ چون در آيهء سابق نهى از خوردن مال يتيم فرمود و كسى كه يتيم مالدار در كنف خود دارد ، به هيچوجه حاضر نخواهد شد آن را از دست بدهد ؛ خصوصا اگر دختر باشد ، براى خود يا يكى از فرزندان خود عقد مىكند و مردم دختران ثروتمند غريبه را به هزار گونه وسائل به چنگ مىآورند ، پس آنكه زير دست آنها باشد به طريق اولى از دست نمىدهند . خداوند نهى فرمود كه اگر بترسيد از نكاح آنها ستمى بر آنها شود ، ايشان را ترك كنيد و از زنان پاكيزه كه نكاح آنها موجب ستم نباشد به نكاح آوريد . « 3 » أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ . « 4 » مؤلف : و بعضى اهل معانى گفتند : أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ، أي ما نفذت فيه
--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 3 . ( 2 ) . نساء ( 4 ) آيهء 3 . ( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 2 ، ص 428 . ( 4 ) . نساء ( 4 ) آيهء 3 .